Mycelium of vruchtlichaam? Zo lees je een paddenstoelenetiket

Je hebt twee tabbladen open. Links een zakje paddenstoelenpoeder van 40 gram. Rechts een potje van 50 gram dat bijna twee keer zo duur is. Op het ene staat “gemalen paddenstoelen”, op het andere “vruchtlichaam, minimaal 50% beta-glucanen”. Een derde merk heeft het over “mycelium, full spectrum”. Je hond ligt naast de bank te snurken en jij probeert te snappen of je appels met appels vergelijkt.

Meestal niet. Het woord paddenstoel kan op een etiket drie heel verschillende dingen betekenen, en de prijs zegt daar weinig over. Wat je wel kunt doen: het etiket lezen zoals een inkoper dat doet. Dat is minder moeilijk dan het lijkt.

Een paddenstoel is maar het topje

Wat jij in het bos ziet staan, is het vruchtlichaam. Dat is het deel dat sporen maakt, een beetje zoals een appel aan een boom. De schimmel zelf zit in de grond of in het hout: een netwerk van witte draadjes. Dat netwerk heet mycelium.

Voor een poeder kun je allebei gebruiken. Een kweker kan de vruchtlichamen plukken, drogen en malen. Of hij laat mycelium groeien in een zak met gekookt graan, zoals rijst of haver, en maalt dat hele blok. In dat tweede geval gaat het graan mee in het poeder. Het mycelium groeit door het graan heen en eet een deel op, maar niet alles. Hoeveel er overblijft, verschilt per product.

En ook zonder graan is mycelium niet hetzelfde als een vruchtlichaam. Een Duits overzicht van de Leibniz Universiteit Hannover uit 2022 vergeleek mycelium en vruchtlichamen van eetbare paddenstoelen zoals shiitake. De gehaltes wisselden bij allebei sterk, door de ondergrond, de stam en de groeifase. “Mycelium” of “vruchtlichaam” op een etiket zegt dus nog niet alles, maar het is de eerste vraag die je stelt.

Twee kampen, allebei met een eigen studie

Hier wordt het een ruzie, en je doet er goed aan om te weten wie er ruzie maakt.

Aan de ene kant staan de vruchtlichaambedrijven. Real Mushrooms schreef al in 2018 op X dat “mycelium on grain” vaak als “mushroom” wordt verkocht “when it actually doesn’t contain mushrooms at all”. Four Leaf Rover, een Amerikaans merk dat turkey tail voor honden maakt, zet op haar eigen productpagina dat vruchtlichamen “less than 5% starch” bevatten, “whereas mycelium on grain is very high in carbohydrate and starch content”. In 2025 verscheen er een studie naar chaga-supplementen die dat onderbouwt: in producten van gefermenteerd graan vonden de onderzoekers veel zetmeel, in echte chaga niet. Vijf van de zes auteurs werken bij Nammex, een bedrijf dat vruchtlichaampoeders verkoopt. Dat staat netjes in de studie zelf.

Aan de andere kant staat Host Defense, het merk van mycoloog Paul Stamets, dat zich richt op mycelium. Op 19 augustus 2026 lanceerde het een poeder voor honden en katten met mycelium van vijf soorten: pruikzwam, reishi, turkey tail, chaga en maitake. In december 2025 deelde Stamets op X een studie van het eigen Host Defense-team, nog niet door vakgenoten beoordeeld, waarin een myceliumpreparaat in een labtest anders reageerde dan een vruchtlichaamextract. Het ging om menselijke afweercellen in een schaaltje, niet om honden.

Mijn oordeel: allebei de kampen hebben een punt, en allebei testen ze het eigen gelijk. Zetmeel in een myceliumpoeder op graan is een echte zorg, want je betaalt voor paddenstoel en krijgt deels rijst. Maar “vruchtlichaam is altijd beter” is net zo goed marketing. Het enige wat je als koper echt verder helpt, is een getal op het etiket met de manier waarop het is gemeten.

Zo lees je het etiket, regel voor regel

Paddenstoelenpoeder voor je hond is in Nederland aanvullend diervoeder. Daarvoor gelden Europese regels, in verordening 767/2009. Twee daarvan helpen je direct bij een mix. De samenstelling moet op het etiket staan, in dalende volgorde van gewicht. Wat bovenaan staat, zit er het meest in. En als een merk één ingrediënt benadrukt, in woord of plaatje, moet het percentage erbij.

Wat je op het etiket ziet	Wat het zegt	Waar je op let
Latijnse naam, bijvoorbeeld Trametes versicolor	Welke soort erin zit.	Staat alleen “paddenstoelenmix” er? Dan weet je niet wat je koopt.
“Vruchtlichaam” of “fruiting body”	Gemaakt van de paddenstoel zelf.	Zegt niets over de hoeveelheid. Kijk ook naar het gehalte.
“Mycelium”, “myceliumbiomassa” of “gefermenteerd”	Gemaakt van de schimmeldraden, vaak op graan gekweekt.	Staat de ondergrond erbij, zoals rijst of haver?
Rijst, haver of sorghum in de samenstelling	Het graan ging mee in het poeder.	Hoe hoger in de lijst, hoe meer graan.
“Extract”	Er is iets uit de paddenstoel gehaald en ingedampt.	Vraag waarmee en in welke verhouding.
Percentage beta-glucanen	Hoeveel van de stof waarop merken testen.	Zonder meetmethode is het getal lastig te vergelijken.
Percentage zetmeel of alfa-glucanen	Hoeveel zetmeel erin zit.	Staat het er niet op, vraag het.

Die laatste twee regels horen bij elkaar. Beta-glucanen zijn de suikerketens in de celwand van paddenstoelen. Zetmeel bestaat ook uit suikerketens, alleen een ander soort: alfa-glucanen. Meet je alleen het totaal aan glucanen, dan tel je ze allebei mee, en scoort een poeder vol rijst ook hoog.

Barry McCleary van het Ierse lab Megazyme publiceerde in 2016 een methode die eerst alle glucanen meet, dan het zetmeel apart, en het verschil als beta-glucanen telt. Hij liet ook zien dat de uitkomst sterk afhangt van hoe je het monster afbreekt. Methoden die alleen met enzymen werken, gaven in zijn proef veel lagere waarden dan zuur. Twee merken die allebei “30%” zeggen, hebben dus niet per se hetzelfde gemeten. Een merk dat de methode noemt, bijvoorbeeld “Megazyme” of “McCleary”, laat zien dat het weet waar het over praat.

Ook onze eigen etiketten hebben gaten

Dit geldt ook voor wat wij verkopen, dus laten we daar eerlijk over zijn.

De Fyto-Fit Fungi van CarniVoer bevat volgens de productinformatie “gemalen biologische paddenstoelen”: reishi, chaga, shiitake, maitake, turkey tail, cordyceps en tremella. Er staat geen graan in de samenstelling. Maar of het vruchtlichaam of mycelium is, en hoeveel beta-glucanen erin zit, staat er niet op. Het is een mix voor breedte, niet voor een gegarandeerd gehalte, en hij kost €19,95 voor 40 gram.

De turkey tail van Four Leaf Rover geeft wel een getal: minimaal 50% beta-glucanen, van het vruchtlichaam. Maar kijk goed naar de Engelse pagina van de maker. Bovenaan staat “100% whole” turkey tail, bij de ingrediënten “organic turkey tail mushroom extract”. Heel en extract is niet hetzelfde. En de zin dat beta-glucanen uit vruchtlichamen “more bioavailable” zijn dan die uit mycelium, onderbouwt de pagina met geen enkele studie.

De Hifas Immune Pet is weer een ander verhaal. Die is vloeibaar. Het paddenstoelendeel is volgens de fabrikant vooral gefermenteerd mycelium, met 10% myceliumbiomassa van de pruikzwam als grootste post, aangevuld met kurkuma en echinacea.

Drie producten, drie antwoorden op de vraag uit de titel. Geen van de drie is daarmee fout. Maar je moet weten welke je koopt.

Waarom je op dit etiket geen belofte over ziekte leest

Misschien valt je op dat een goed etiket nergens zegt wat het poeder met je hond doet. Dat is geen toeval. Dezelfde Europese verordening verbiedt dat een diervoeder de indruk wekt dat het een ziekte voorkomt, behandelt of geneest. Zie je dat toch op een zakje of in een advertentie, dan is dat eerder een reden om op te letten dan om te kopen.

Wil je weten wat er wel en niet is onderzocht bij honden, lees dan de gids over turkey tail voor honden of het overzicht van onderzoek naar paddenstoelen bij honden op onze kennissite. Daar staan de studies met hun beperkingen erbij.

Voor je afrekent

Pak het product dat je wilt kopen en zoek twee dingen op. De Latijnse naam met “vruchtlichaam” of “mycelium” erbij, en de plek van graan in de samenstelling. Staat een van de twee er niet, stuur de winkel dan één mail: “Is dit vruchtlichaam of mycelium, en hoeveel beta-glucanen en zetmeel zit erin, gemeten met welke methode?” Een winkel die dat niet kan beantwoorden, weet zelf ook niet wat hij verkoopt.

Stuur je die mail aan ons over Fyto-Fit Fungi, dan krijg je eerlijk antwoord: nog geen gehalte. Dat is precies de vraag die bij CarniVoer op tafel hoort.

Het nieuwe poeder van Host Defense is aangekondigd voor de Amerikaanse markt, via de eigen webshop en winkels in de VS. Komt het naar Europa, dan moet het etiket aan dezelfde regels voldoen, en dan staat er zwart op wit of er rijst of haver onder dat mycelium zit, en op welke plek in de lijst.